Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Goleniowie

WYROK ZAOCZNY

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

G., dnia 22 maja 2024 r.

Sąd Rejonowy w Goleniowie I Wydział Cywilny w następującym składzie:

Przewodniczący: sędzia Aneta Iglewska-Wilczyńska

po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2024 r. w Goleniowie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W.

przeciwko H. W.

o zapłatę

I.  zasądza od pozwanej H. W. na rzecz powoda (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 276,86 zł (dwieście siedemdziesiąt sześć złotych osiemdziesiąt sześć groszy) wraz z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie liczonymi od dnia 19 listopada 2023 r. do dnia zapłaty;

II.  zasądza od pozwanej H. W. na rzecz powoda (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 92,19 zł (dziewięćdziesiąt dwa złote dziewiętnaście groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku zaocznego do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów postępowania;

III.  nadaje wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności.

Sygnatura akt I C 118/24

POSTANOWIENIE

G., dnia 19 czerwca 2024 r.

Sąd Rejonowy w Goleniowie, Wydział I Cywilny:

Przewodniczący: sędzia Aneta Iglewska-Wilczyńska

po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2024 r. w Goleniowie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W.

przeciwko H. W.

o zapłatę

postanawia:

I.  na wniosek uzupełnić sentencję wyroku zaocznego wydanego przez Sąd Rejonowy w Goleniowie w dniu 22 maja 2024 r. poprzez dodanie punktu II., w którym orzec iż „oddala powództwo w pozostałam zakresie”;

II.  z urzędu sprostować numerację dotychczasowego punktu II. wyroku wydanego przez Sąd Rejonowy w Goleniowie w dniu 22 maja 2024 r. w ten sposób, iż oznaczyć go liczbą porządkową III.;

III.  z urzędu sprostować numerację dotychczasowego punktu III. wyroku wydanego przez Sąd Rejonowy w Goleniowie w dniu 22 maja 2024 r. w ten sposób, iż oznaczyć go liczbą porządkową IV.

sędzia Aneta Iglewska-Wilczyńska

Sygnatura akt I C 239/22

UZASADNIENIE

wyroku zaocznego z 22 maja 2024 roku

wydanego w postępowaniu uproszczonym

Strona powodowa (...) spółka akcyjna z siedzibą w W. wniosła o zasądzenie od pozwanej H. W. kwoty 4.098,06 złotych wraz z odsetkami umownymi za opóźnienie w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie liczonymi od 19 listopada 2023 roku do dnia zapłaty oraz kosztów procesu. W pozwie zawarty został wniosek o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym na podstawie weksla.

W uzasadnieniu pozwu wskazano, iż w dniu 8 marca 2022 r. pozwana zawarła z (...) S.A. umowę pożyczki gotówkowej nr (...). Pozwana popadała w zadłużenie względem pożyczkodawcy, który – po uprzednim wezwaniu jej do zapłaty – zdecydował się wypowiedzieć umowę pożyczki.

H. W. nie zajęła stanowiska w sprawie, nie wniosła odpowiedzi na pozew, ani nie wniosła o przeprowadzenie rozprawy pod jej nieobecność.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny.

W dniu 8 marca 2022 r. H. W. złożyła wniosek numer (...) o udzielenie pożyczki konsumenckiej w (...) spółce akcyjnej z siedzibą w W.. Załącznikiem do wniosku było zestawienie proponowanych kwot składających się na prowizję pożyczkodawcy, stanowiącą jeden z elementów całkowitego kosztu kredytu, który zostanie uwzględniony w warunkach umowy pożyczki, o ile umowa ta zostanie zawarta. W zestawieniu tym wskazano, że prowizja pożyczkodawcy w wysokości 2.900 zł zostanie przeznaczona na:

a) pokrycie kosztów prowadzenia działalności gospodarczej pożyczkodawcy w części przypadającej na koszt wynagrodzeń pracowników w wysokości 461 zł,

b) pokrycie kosztów prowadzenia działalności gospodarczej pożyczkodawcy w części przypadającej na koszt działań marketingowych w wysokości 112 zł,

c) pokrycie kosztów prowadzenia działalności gospodarczej pożyczkodawcy w części przypadającej na koszt utrzymania oraz obsługi systemów i infrastruktury teleinformatycznej w wysokości 23 zł,

d) pokrycie kosztów prowadzenia działalności gospodarczej pożyczkodawcy w części przypadającej na koszt operacji bankowych oraz kosztów pocztowych w wysokości 30 zł,

e) pokrycie kosztów prowadzenia działalności gospodarczej pożyczkodawcy w części przypadającej na koszt zużycia materiałów i energii, artykułów biurowych, środków czystości w wysokości 69 zł,

f) pokrycie kosztów prowadzenia działalności gospodarczej pożyczkodawcy w części przypadającej na podatki, daniny publiczne inne niż podatek dochodowy od osób prawnych w wysokości 35 zł,

g) podatek dochodowy od osób prawnych odprowadzony przez pożyczkodawcę, liczony od dochodu podatkowego w wysokości 274 zł,

h) marżę pożyczkodawcy w wysokości 1.896 zł, stanowiącą stałą kwotę w okresie kredytowania, a będącą wynagrodzeniem pożyczkodawcy, po odprowadzeniu podatku wskazanego w pkt g), uwzględniającą koszty związane z monitoringiem i dochodzeniem spłat przeterminowanych zobowiązań oraz koszty związane z odpisami z tytułu nieściągalnych wierzytelności.

Dowód:



załącznik do wniosku o numerze (...) z dnia 8.03.2022 r. k. 21.

H. W. zawarła z (...) spółką akcyjną z siedzibą w W. 8 marca 2022 roku umowę pożyczki gotówkowej nr (...).

W umowie strony ustaliły, że całkowita kwota pożyczki wynosi 3.050 złotych. Całkowita kwota do zapłaty wynosiła 7.344 złotych. Na kwotę tę składało się 3.050 złotych pożyczki oraz kredytowane koszty pożyczki – 150 złotych opłaty przygotowawczej, 2.900 złotych wynagrodzenia prowizyjnego. Pożyczka została oprocentowana według stałej stopy oprocentowania w wysokości 12,40% w skali roku. Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania ( (...)) określona została na poziomie 96,77%.

Niespłacenie raty kredytu i odsetek w ustalonym terminie powodowało powstanie zadłużenia przeterminowanego, od którego pobierane były odsetki za opóźnienie w wysokości maksymalnych odsetek za opóźnienie, o których mowa w art. 481 § 2 ¹ k.c.

W przypadku opóźnienia z zapłatą kwoty równej pełnej racie kredytu przekraczającego 30 dni, strona powodowa mogła wypowiedzieć umowę z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia, po uprzednim wezwaniu H. W. do zapłaty zaległości w terminie 7 dni od otrzymania wezwania.

Jednocześnie z podpisaniem powyższej umowy pożyczkobiorca otrzymał harmonogram spłat pożyczki (stanowiący Załącznik nr 1 do umowy), który przewidywał termin spłaty poszczególnych rat na 18. dzień każdego kolejnego miesiąca. Spłata miała rozpocząć się 18 kwietnia 2022 roku i zakończyć 18 marca 2025 roku. Okres spłaty strony określiły na 36 rat miesięcznych po 204 złotych.

Dowody:



umowa pożyczki nr (...) k. 7-8,



harmonogram spłat k. 9,



formularz informacyjny k. 10-11,



regulamin świadczenia usług drogą elektroniczną k. 12-13,



potwierdzenie zawarcia umowy pożyczki k. 14,



potwierdzenie wykonania transakcji płatniczej k. 15



protokół z weryfikacji biometrycznej k. 22.

H. W. dokonywała nieregularnej spłaty zobowiązania, łącznie dokonała spłaty w wysokości 3.264 złotych.

Pismem z dnia 19 września 2023 roku (...) spółka akcyjna z siedzibą W. wezwała H. W. do dobrowolnej zapłaty zaległych rat pożyczki w wysokości 408 złotych, w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego pisma.

Pismem z 20 października 2023 roku (...) spółka akcyjna z siedzibą W., z uwagi poważne naruszenie postanowień umowy w postaci niepłacenia zobowiązań umownych zgodnie z ustalonym harmonogramem, wypowiedziała H. W. umowę pożyczki nr (...) i wezwała do zapłaty tej kwoty. Na kwotę tę składało się 4.080 złotych niespłaconej pożyczki oraz 18,06 złotych umownych odsetek dziennych obliczonych na podstawie 3.1. umowy pożyczki.

Dowody:



wykaz operacji finansowych na koncie k. 16,



ostateczne wezwanie do zapłaty k. 17,



wypowiedzenie k. 18-20.

Sąd zważył, co następuje.

Powództwo okazało się zasadne jedynie w części.

Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie dokumentów dołączonych do pozwu i przedłożonych w toku postępowania przez stronę powodową, które – w ocenie Sądu – nie budziły wątpliwości co do ich autentyczności i prawdziwości, wobec czego stanowiły one wiarygodną podstawę ustaleń faktycznych.

Pozwana H. W. nie złożyła odpowiedzi na pozew i tym samym nie zajęła stanowiska w sprawie, nie wniosła także o przeprowadzenie rozprawy pod jej nieobecność. Uzasadniało to zatem, stosownie do treści art. 339 § 2 k.p.c., uwzględnienie podstawy faktycznej powoda i w konsekwencji wydanie wyroku zaocznego. Podkreślić przy tym jednak należy, że wydanie wyroku zaocznego może nastąpić tylko wówczas, gdy Sąd rozpoznający sprawę nie ma żadnych uzasadnionych wątpliwości co do prawdziwości twierdzeń powoda o okolicznościach faktycznych przytoczonych w pozwie. Niezależnie bowiem od ustalenia podstawy faktycznej Sąd jest zawsze zobowiązany rozważyć, czy żądanie pozwu jest zasadne w świetle norm prawa materialnego. Negatywny wynik takiej analizy powoduje natomiast wydanie wyroku zaocznego oddalającego powództwo, gdyż w tym zakresie nie obowiązuje domniemanie z art. 339 § 2 k.p.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1972 roku, III CRN 30/72, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 1973, III CRN 59/73). Dlatego też obowiązkiem strony powodowej jest dołączenie do pozwu dowodów, które umożliwią Sądowi weryfikacje twierdzeń pozwu pod kątem spełnienia przesłanek z art. 339 k.p.c.

Należy również podkreślić, że zgodnie z treścią art. 6 k.c., to na stronie powodowej spoczywa obowiązek udowodnienia zarówno zasadność, jak i wysokość określonej wierzytelności. Ciężar udowodnienia spoczywa bowiem na osobie, która z faktu tego wywodzi określone dla siebie skutki prawne, tym bardziej, że ciężar dowodu pozostaje w ścisłym związku z problematyką procesową dowodów i spełnia przy tym dwie zasadnicze funkcje. Po pierwsze, dynamizuje postępowanie dowodowe w systemie obowiązywania zasady sporności (kontradyktoryjności) w procesie, a po drugie - określa wynik merytoryczny sporu (sprawy) w sytuacji krytycznej, gdy strona nie udowodni faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (por. K. Piasecki, Kodeks cywilny. Księga pierwsza. Część ogólna. Komentarz, Zakamycze, 2003 r.).

W pierwszej kolejności trzeba omówić podstawę prawną powództwa. Stosunek podstawowy stanowiła umowa pożyczki, zgodnie zaś z art. 720 § 1 k.c. przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Umowa pożyczki zawarta pomiędzy stroną powodową a pozwaną podlega regulacjom ustawy o kredycie konsumenckim. W myśl art. 3 ust. ustawy o kredycie konsumenckim, przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255.550 złotych, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela konsumentowi. Za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności umowę pożyczki (art. 3 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy). Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim umowa o kredyt konsumencki powinna być zawarta w formie pisemnej, chyba że odrębne przepisy przewidują inną szczególną formę.

Pozwana, jako strona umowy pożyczki z dnia 8 marca 2022 r. posiada status konsumenta w rozumieniu art. 221 k.c., powód zaś jest przedsiębiorcą. Obligowało to sąd do skontrolowania zasadności dochodzonego roszczenia przy uwzględnieniu przepisów dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (dalej „dyrektywa 93/13”) oraz przepisów krajowych wdrażających tę dyrektywę (art. 3851 k.c. i nast.). Przepisy te sąd ma bowiem obowiązek wziąć pod uwagę z urzędu, choćby pozwany konsument nie zgłaszał w tym zakresie żadnych zarzutów.

W świetle ustalonego stanu faktycznego i brzmienia art. 720 § 1 k.c. sąd zważył, że umowa pożyczki z dnia 28 lutego 2022 r. co do zasady wiązała strony, choć nie w pełnym zakresie. Zawiera ona bowiem niedozwolone postanowienie umowne, które już od chwili zawarcia umowy nie wiązało pozwanej. Badając treść przedmiotowej umowy pożyczki sąd ustalił, że nie wiązała ona pozwanej w zakresie dotyczącym wysokości prowizji w związku z udzieleniem pożyczki, zastrzeżonej w kwocie 2.900 zł. Jako postanowienie nieuzgodnione indywidualnie i nieokreślające głównego świadczenia stron kształtowało ono prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Zgodnie z art. 3851 § 1-4 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.

Z cytowanych wyżej przepisów art. 3851 k.c. wynika, że możliwość uznania postanowienia za niedozwolone zależna jest od łącznego spełnienia następujących przesłanek: 1) postanowienie jest stosowane przez przedsiębiorcę wobec konsumentów, 2) postanowienie nie zostało indywidualnie uzgodnione, 3) postanowienie kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, 4) postanowienie narusza w sposób rażący interesy konsumenta, 5) postanowienie nie dotyczy sformułowanych w sposób jednoznaczny głównych świadczeń stron.

Spełnienie pierwszej z ww. przesłanek wynika z umowy pożyczki, w której występują odwołania do ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (np. pkt 1.1. (b) umowy). Podobnie nie budzi wątpliwości spełnienie drugiej przesłanki, tj. braku indywidualnego uzgodnienia poddawanego analizie postanowienia umownego z konsumentem, przy czym to na powodzie spoczywał ciężar dowodu z tym zakresie. Stąd należało uznać, że druga z ww. przesłanek wynikających z art. 3851 § 1 k.c. jest spełniona. Pogłębionej analizy wymaga natomiast ocena pozostałych przesłanek uznania postanowień umownych za niedozwolone.

Analizę tę należy rozpocząć od ustalenia tego, jakie były główne świadczenia stron umowy pożyczki. Pojęcie „głównych świadczeń stron” (art. 3851 § 1 zdanie drugie k.c.) należy interpretować wąsko, w nawiązaniu do elementów przedmiotowo istotnych umowy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2004 r., I CK 635/03, LEX nr 846537). Jak zatem wynika z art. 720 § 1 k.c., przy umowie pożyczki głównymi świadczeniami stron są - w przypadku pożyczkodawcy - udostępnienie określonych środków finansowych do korzystania na określony czas, a w przypadku pożyczkobiorcy - zwrot tych środków. Oznacza to, że pozostałe świadczenia, w tym wynagrodzenie pożyczkodawcy, są świadczeniami ubocznymi, do których ma zastosowanie przepis art. 3851 § 1 zdanie pierwsze k.c. Spełnienie piątej z wymienionych wyżej przesłanek trzeba więc uznać za niewątpliwe.

Odnośnie do przesłanek trzeciej i czwartej należy wskazać, że dobre obyczaje są to reguły postępowania niesprzeczne z etyką, moralnością i aprobowanymi społecznie normami. Za sprzeczne z dobrymi obyczajami można uznać działania zmierzające do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania konsumenta, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności, a więc działania potocznie określane jako nieuczciwe, nierzetelne, odbiegające in minus od przyjętych standardów postępowania (por. wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 20 sierpnia 2012 r., XVII Amc 1380/11, (...) 2013, nr 59, poz. 4132). Z kolei przez rażące naruszenie interesów konsumenta rozumie się nieusprawiedliwioną dysproporcję, na niekorzyść konsumenta, praw i obowiązków stron, wynikających z umowy (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 13 lipca 2005 r., I CK 832/04, Biul. SN 2005, Nr 11, poz. 13 oraz z dnia 3 lutego 2006 r., I CK 297/05, Biul. SN 2006, nr 5-6, poz. 12; z dnia 27 października 2006 r., I CSK 173/06, LEX nr 395247). Dokonując oceny rzetelności określonego postanowienia umowy konsumenckiej należy rozważyć indywidualnie rozkład obciążeń, kosztów i ryzyka, jaki wiąże się z przyjętymi rozwiązaniami (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 20 lipca 2021 r., I ACa 674/21, LEX nr 3231525).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, odnosząc się do kwestii prowizji, sąd zważył, że zasadniczo nie ma wątpliwości co do możliwości zastrzeżenia w umowie obowiązku jej zapłaty na rzecz pożyczkodawcy. Jednak w realiach niniejszej sprawy prowizja ze względu na jej wysokość, a także w kontekście pozostałych postanowień umownych musi być uznana za nieuczciwą i rażąco wygórowaną, a przez to spełniającą przesłanki z art. 3851 § 1 k.c. i niewiążącą konsumenta.

Po pierwsze, wysokość prowizji stanowi ponad 95% kwoty faktycznie udostępnionej pozwanej z tytułu umowy pożyczki. Wraz z pozostałymi opłatami dodatkowymi (przygotowawczą) koszty te stanowią 100% całkowitej kwoty pożyczki. Powód pobierał od pozwanej także odsetki kapitałowe (12,40% w skali roku). Należy wskazać, że narzucanie w umowie tak wysokich kosztów udzielenia pożyczki naraża konsumenta na niemożność wywiązania się z podstawowego zobowiązania, którym jest zwrot udzielonego kapitału.

Po drugie, odsetki kapitałowe od udzielonej kwoty pożyczki powód pobierał od pozwanej w wysokości niemal maksymalnej. Jak już wskazano, zgodnie z umową wynosiła ona 12,40 % w skali roku, podczas gdy w dniu zawarcia umowy wysokość maksymalnych odsetek kapitałowych wynosiła 14 % w skali roku. Należy wskazać, że odsetki kapitałowe pełnią tę samą funkcję, co prowizja. Są one wynagrodzeniem za umożliwienie pożyczkobiorcy korzystania z kapitału pożyczkodawcy. Skoro powód pobierał od pozwanej owo wynagrodzenie w postaci odsetek kapitałowych w niemal maksymalnej dopuszczalnej w świetle art. 359 § 2 1 k.c. wysokości, to tym bardziej prowizja w wysokości podanej w umowie pożyczki musi być uznana za nieuczciwą.

Przeznaczenie prowizji zastrzeżonej w umowie pożyczki nie zostało w istocie wyjaśnione. Z umowy nie wynika sposób jej wyliczenia i rozksięgowania. Powód złożył do akt załącznik do wniosku numer (...) o udzielenie pożyczki, w którym wskazano jedynie propozycję rozksięgowania kwoty prowizji na poszczególne koszty ponoszone przez powoda w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, ale nie wiadomo, czy propozycja ta została ostatecznie zrealizowana. Co więcej, z zawartej w omawianym załączniku propozycji wynika, że kwota środków przeznaczanych na zaspokojenie określonych wydatków zależna jest od wysokości dopuszczalnej w świetle art. 36a u.k.k. prowizji. Innymi słowy, gdyby formalnie dopuszczalne koszty pozaodsetkowe były wyższe, to powód przeznaczyłby na pokrycie poszczególnych kosztów większe kwoty. O ile w przypadku podatku dochodowego jego wysokość jest wprost proporcjonalna do wysokości dochodu, o tyle nie sposób przyjąć, aby wysokość udzielonej pożyczki wpływała na koszt wynagrodzeń pracowników, zużycie materiałów biurowych, czy inne podobne wydatki związane z zawarciem konkretnej umowy pożyczki. Trudno zatem przyjąć, aby wskazane w propozycji kwoty przeznaczone na pokrycie poszczególnych wydatków rekompensowały rzeczywiste koszty udzielenia i obsługi pożyczki. Należy przypuszczać, że z kwoty prowizji wyliczono przy zastosowaniu znanych tylko powodowi wskaźników procentowych pewne kwoty składowe i przyporządkowano je arbitralnie do poszczególnych typów wydatków. Ponadto, wydatki wymienione w załączniku są typowymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie udzielania pożyczek. O ile nie mają one powiązania z wysokością kosztów rzeczywiście poniesionych przez pożyczkodawcę w interesie określonego pożyczkobiorcy, pożyczkodawca nie może ich na niego przerzucać. W niniejszej sprawie powód nie wykazał swego uprawnienia do obciążenia pozwanej tak wysokimi kosztami prowizji koniecznością poniesienia ich w związku z tą konkretną umową pożyczki. Można więc przypuszczać, że prowizja miała być źródłem zysku powoda. W świetle zasad doświadczenia życiowego jego wysokość (95% kapitału) znacznie odstaje od wysokości zysków osiąganych w ramach typowej, rzetelnie prowadzonej działalności gospodarczej. Można mniemać, że tego rodzaju opłaty mają dodatkowo rekompensować powodowi podwyższone ryzyko udzielania pożyczek osobom, które często ich nie spłacają. Wniosek taki nasuwa się sam biorąc pod uwagę fakt, że kwota prowizji została określona w taki sposób, aby wraz z opłatą przygotowawczą i prowizją pośrednika nie przekroczyła limitu kosztów pozaodsetkowych wynikających z art. 36a ust. 1 u.k.k. w brzmieniu w dacie zawarcia umowy i nie naruszyła art. 36a ust. 2 u.k.k., który stanowi, że pozaodsetkowe koszty kredytu w całym okresie kredytowania nie mogą być wyższe od całkowitej kwoty kredytu. W niniejszej sprawie suma kosztów pozaodsetkowych (4800 zł) jest dokładnie równa całkowitej kwocie kredytu (pożyczki).

Jak wynika z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2021 r. w sprawie o sygn. akt III CZP 42/20 okoliczność, że pozaodsetkowe koszty kredytu konsumenckiego nie przekraczają wysokości określonej w art. 36a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2019, poz. 1083 ze zm.), nie wyłącza oceny, czy postanowienia określające te koszty są niedozwolone (art. 3851 § 1 k.c.). Celem regulacji określonych w ustawie o kredycie konsumenckim jest bowiem ochrona konsumentów przed nadmiernym obciążaniem ich kosztami udzielonych kredytów, a nie przyznawanie pożyczkodawcy uprawnienia do naliczania opłat w maksymalnej przewidzianej przez tą ustawę wysokości bez względu na to czy poniósł on jakiekolwiek koszty związane z zawarciem umowy pożyczki. Zasadność obciążenia pożyczkobiorcy taką opłatą musi być każdorazowo podyktowana ściśle określonymi kosztami i względami związanymi z procesem zawarcia konkretnej umowy pożyczki.

W niniejszej sprawie powód kosztów tych nie wykazał. Dlatego sąd uznał, że postanowienie regulujące obowiązek zapłaty przez pozwaną na rzecz powoda prowizji w kwocie 2.900 zł nie wiąże jej, gdyż w świetle art. 3851 § 1 k.c. jest to niedozwolona klauzula umowna. Po wyeliminowaniu z umowy tej klauzuli abuzywnej obowiązek zapłaty ciążący na pozwanej obejmował zwrot udzielonego kapitału (3.050 zł), zapłatę opłaty przygotowawczej (150 zł), a także odsetek kapitałowych za czas obowiązywania umowy oraz od kwoty należnego kapitału.

W niniejszej sprawie umowa pożyczki obowiązywała od 8 marca 2022 r. i uległa rozwiązaniu z upływem 30 dni od doręczenia pozwanej oświadczenia o wypowiedzeniu. Wiadomo też, że oprocentowanie pożyczki wynosiło 12,40% w skali roku (pkt 1.2 umowy).

Z poczynionych ustaleń wynika, że powodowi przysługiwało wobec pozwanej wykazane co do zasady i wysokości roszczenie o zapłatę kwoty łącznie 3.540,86 zł (kapitał + opłata przygotowawcza + odsetki kapitałowe za okres 19 miesięcy kiedy to pozwana korzystała z kapitału w łącznej wysokości 340,86). Pozwana zapłaciła na rzecz powoda kwotę łącznie 3.264 zł. Powód mógł więc domagać się od pozwanej zapłaty różnicy ww. kwot, czyli kwoty 276,86 zł i taką też kwotę zasądzono w punkcie I. wyroku. W pozostałym zakresie powództwo podlegało oddaleniu, o czym orzeczono, jak w punkcie II. wyroku (postanowienie tut. Sądu w przedmiocie sprostowania).

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w przedmiocie odsetek stanowił art. 481 § 1 i 2 k.c. Stosownie do tych przepisów, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy. Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem w umowie pożyczki zastrzeżono, że w razie opóźnienia w spłacie przysługiwać będzie pożyczkodawcy możliwość naliczania odsetek umownych w wysokości dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie. Tym samym dalsze odsetki umowne przysługują powódce od dnia następnego po dniu upływu 30-dniowego okresu wypowiedzenia umowy (art. 481 § 1 i 2 k.c.).

W punkcie III wyroku Sąd orzekł o kosztach procesu w myśl zasady ich stosunkowego rozdzielenia (art. 100 k.p.c.). Strona powodowa wygrała sprawę w 7% i tym samym pozwana powinna zwrócić stronie powodowej 7% poniesionych przez nią kosztów. Pozwana, z uwagi na brak czynnego udziału w procesie, nie poniosła żadnych kosztów związanych z niniejszą sprawą. Na koszty procesu poniesione przez stronę powodową złożyły się: opłata od pozwu w wysokości 400 złotych, wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 900 złotych zgodnie z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.) oraz 17 złotych tytułem opłaty kancelaryjnej od udzielonego pełnomocnictwa, łącznie – 1.317 złotych. Pozwana powinna zwrócić stronie powodowej 7% poniesionych przez nią kosztów, a więc 92,19 złotych. Od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się powódce dalsze odsetki w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty (art. 98 § 11 zdanie pierwsze k.p.c.).

O rygorze natychmiastowej wykonalności orzeczono na podstawie art. 333 § 1 pkt 3 k.p.c., gdyż wydany w sprawie wyrok miał charakter zaoczny.

sędzia Aneta Iglewska-Wilczyńska