Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Goleniowie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

G., dnia 13 marca 2024 r.

Sąd Rejonowy w Goleniowie I Wydział Cywilny w następującym składzie:

Przewodniczący: sędzia Patrycja Wojczuk

Protokolant: Natalia Zaremba

po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2024 r. w Goleniowie

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D.

przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W.

o zapłatę

I.  oddala powództwo,

II.  zasądza od powódki (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D. na rzecz pozwanej (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 270 ( dwieście siedemdziesiąt złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty tytułem kosztów postępowania,

III.  nakazuje pobrać od powódki (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D. na rzecz Skarbu Państwa- Sądu Rejonowego w Goleniowie kwotę 139,81 zł ( sto trzydzieści dziewięć złotych osiemdziesiąt jeden groszy) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

sędzia Patrycja Wojczuk

Sygn. akt I C 87/23

UZASADNIENIE

Spółka (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D. pismem z dnia 17 stycznia 2023 r. wniosła pozew o zapłatę przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W.. Powód wniósł o orzeczenie nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym, aby pozwany zapłacił na rzecz powoda kwotę 1.078,72 złote wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 6 grudnia 2022 r. do dnia zapłaty oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty i kwoty 17,00 złotych tytułem zwrotu opłaty skarbowej uiszczonej przez powoda za złożenie pełnomocnictwa w Sądzie. Na okoliczność wniesienia sprzeciwu przez pozwanego powód wniósł także o przeprowadzenie rozprawy pod jego nieobecność, przeprowadzenie rozprawy w formie wideokonferencji, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonych do pozwu dokumentów, zobowiązanie pozwanego do doręczenia akt szkodowych oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu techniki samochodowej celem ustalenia czy stawka za holowanie mieści się w granicach rynkowych.

W dniu 13 marca 2023 r. do Sądu Rejonowego w Goleniowie wpłynęła odpowiedź powoda z dnia 8 marca 2023 r. na wskazany powyżej pozew. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości, zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz zwrotu kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, o rozpoznanie sprawy na rozprawie a także pod nieobecność pozwanego. Nadto pozwany wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do pisma oraz o przesłuchanie S. Z. oraz J. J. na okoliczność czy zlecani oni holowanie pojazdu, do jakiego miejsca, na jakich warunkach, w jakiej cenie. Pozwany podniósł, iż powódka nie wykazała, aby poszkodowani zlecali powodowi holowanie spornego pojazdu, na jakiej trasie i na jakich warunkach. Pozwana podniosła również zarzut braku wykazania legitymacji czynnej powódki, albowiem brak causae w przedłożonych umowach cesji wierzytelności, zakwestionowała również roszczenie do wysokości, jak i co do zasady.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 23 listopada 2022 r. miał miejsce wypadek komunikacyjny, w rezultacie którego uszkodzeniu uległ pojazd marki C. o numerze rejestracyjnym (...) stanowiący przedmiot współwłasności S. Z. oraz J. J.. W chwili zdarzenia pojazdem kierował S. Z., który był w użytkowaniu powyższego pojazdu. Na skutek uszkodzeń pojazd nie był jezdny, Policja zatrzymała dowód rejestracyjny pojazdu. Z uwagi na to, iż S. Z. w chwili wypadku zamieszkiwał w S. na ul. (...) pozwoliła mu przejechać pojazdem z miejsca wypadku tj. ze skrzyżowania przy (...) w S., na parking pod jego mieszkaniem na ul. (...) w S.. Po przejechaniu pod miejsce zamieszkania S. Z. zgłosił szkodę do ubezpieczyciela sprawcy. Sprawca kolizji posiadał ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych w (...) S.A. z siedzibą w W..

Pojazd na zlecenie S. Z. został przeholowany z ul. (...) w S. do warsztatu naprawczego w P.. Tam pojazd pozostał 2-3 doby, po czym stwierdzono, że jest to szkoda całkowita i że warsztat nie naprawi auta. Ojciec S. Z. wynajął lawetę na swój koszt i uszkodzony pojazd S. Z. przeholowany został z warsztatu w P. do warsztatu w P. na ul. (...). Nie było takiej sytuacji, aby pojazd C. (...) w dniu wypadku tj. 23 listopada 2022 r. był holowany z ul. (...) w S. do miejsca: ul. (...) w P..

Dowód: zeznania świadka S. Z.- k. 66, zeznania świadka J. J. – k. 65.

W dniu 23 listopada 2022 r. poszkodowani - S. Z. oraz J. J. zawarli dwie osobne umowy cesji wierzytelności ze spółką (...) Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w D., w których wskazali, iż przelewają na (...) Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w D. swoją wierzytelność o odszkodowanie z tytułu holowania pojazdu marki C. o nr rej. (...) w związku ze szkodą komunikacyjną z dnia 23 listopada 2022 r. Następnie w dniu 2 grudnia 2022 r. powód wystawił poszkodowanemu fakturę VAT nr (...) na łączną kwotę 1520, 78 złotych, ze wskazaniem, iż datą sprzedaży usługi był dzień 23 listopada 2022 r. Na kwotę wskazaną w fakturze składały się usługi takie jak: dojazd do poszkodowanego – 98,28 zł, przewóz samochodu – 563,23 zł, powrót do bazy – 441,07 zł, czynności załadunkowe – 209,10zł, czynności wyładunkowe – 209, 10zł. Jednocześnie w fakturze wskazano, iż datą wykonania usługi pomocy drogowej był 23 listopad 2022 r. (...) wystawiła formularz usługi pomocy drogowej wystawiony w dniu 23 listopada 2022 r., w którym wskazała, iż start usługi pomocy drogowej nastąpił z ul. (...) w S., miejscem załadunku była ul. (...) w S., a miejscem rozładunku pojazdu (...) ul. (...) w P..

Dowód : umowy cesji - k. 14, 16, rozliczenie holowania – k. 15 i k. 17, formularz usług pomocy drogowej - k.12, faktura VAT nr (...) -k. 13.

(...) S.A. decyzją z dnia 5 grudnia 2022 r. po rozpatrzeniu zgłoszenia szkody przez nabywcę wierzytelności przyznał na rzecz powoda kwotę w wysokości 442, 06 złotych brutto z tytułu kosztów holowania pojazdu. W uzasadnieniu swojej decyzji ubezpieczyciel wskazał, że przyznana kwota jest kwotą odzwierciedlającą stawki za holowanie na dystansie do 30 km przez podmioty, które świadczą tego typu usługi na lokalnym rynku. Dodatkowo poinformował, że za każdy kolejny kilometr holowania przyjął stawkę 5,00 złotych netto a na przyznaną kwotę składają się koszty załadunku, rozładunku uszkodzonego pojazdu oraz inne niezbędne czynności.

Dowód : decyzja z dnia 5 grudnia 2022 r. - k. 21.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

Powództwo okazało się niezasadne.

Powódka wywodziła swoją legitymację czynną do występowania w niniejszym procesie z zawartej na podstawie art. 509 k.c. umowy przelewu wierzytelności. Zgodnie ze wskazanym przepisem wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (§ 1). Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki (§ 2). Celem i skutkiem przelewu jest przejście wierzytelności na nabywcę i utrata jej przez cedenta. Przelew powoduje utratę statusu wierzyciela przez cedenta i jego wyłączenie ze stosunku zobowiązaniowego łączącego go dotychczas z dłużnikiem. Wierzycielem staje się cesjonariusz, który nabywa wierzytelność w takim zakresie i stanie, w jakim znajdowała się ona w chwili dokonania przelewu.

Podstawę prawną niniejszego powództwa stanowiły przepisy ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. z 2003 r., Nr 124, poz. 1152 ze zm.). Zgodnie z art. 4 w/w ustawy ubezpieczeniem obowiązkowym jest ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów. Stosownie natomiast do treści art. 13 ust. 2 ustawy w obowiązkowych ubezpieczeniach OC odszkodowanie wypłaca się w granicach odpowiedzialności cywilnej podmiotów objętych ubezpieczeniem. W sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego (art.22 ust. 1 ustawy). Zgodnie natomiast z art. 822 § 1 k.c. przez umowę ubezpieczenia OC ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony. Na wstępie wskazać należy, że sprawca szkody ponosi odpowiedzialność za zdarzenie komunikacyjne wywołujące szkodę na zasadach ogólnych – o których mowa w art. 436 § 2 k.c. oraz według zasad określonych w art. 363 k.c., a w wypadku odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń - według zasad określonych w § 2 tego przepisu. Jak nakazuje art. 361 § 1 kc, zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. Trzeba podkreślić, iż w reżimie odpowiedzialności odszkodowawczej, za normalne następstwo zaistniałej szkody należy uznać jedynie wynajęcie pojazdu zastępczego na okres konieczny, w zwykłym toku rzeczy, do usunięcia uszkodzeń. Wydatki najem pojazdu w okresie kiedy naprawa winna już być zakończona, nie pozostają w normalnym związku ze zdarzeniem szkodowym, wykraczając poza zakres odpowiedzialności ubezpieczyciela.

W okolicznościach badanej sprawy powódka dochodziła odszkodowania z tytułu kosztów holowania uszkodzonego pojazdu(...) w dniu 23 listopada 2022 r. z ul. (...) w S. do ul. (...) w P.. Wynika to zarówno z twierdzeń samej powódki zawartych w uzasadnieniu pozwu, jak również z dokumentów dołączonych do pozwu. Z dołączonego do pozwu formularza usługi pomocy drogowej wystawionego przez (...)z siedzibą w D. wynika, iż w dniu 23 listopada 2022 r. start usługi pomocy drogowej nastąpił z ul. (...) w S., miejscem załadunku była ul. (...) w S., a miejscem rozładunku pojazdu (...) ul. (...) w P.. Powyższe znajduje odzwierciedlenie również w wystawionej przez powódkę fakturze VAT nr (...).

Przeprowadzone postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie, w szczególności zeznania świadka S. Z., który był na miejscu zdarzenia i organizował kwestię holowania pojazdu (...), jednoznacznie i kategorycznie przeczą prawdziwości dokumentów przedłożonych przez stronę powodową, iż w dniu 23 listopada 2022 r. doszło do wykonania przez powódkę usługi holowania pojazdu S. Z. (...) z miejsca ul. (...) w S. do miejsca: ul. (...) w P.. Świadek jednoznacznie zeznał, iż taka sytuacja nie miała miejsca, albowiem jego pojazd (...) był w dniu zdarzenia tj. 23 listopada 2022 r. holowany z ul. (...) w S., ale do warsztatu naprawczego w P. i dopiero po 2-3 dniach z tego warsztatu został przeholowany do warsztatu w P. na ul. (...). Nie miała zatem miejsca usługa wymieniona w fakturze przedstawionej przez powódkę, a dokumenty wystawione przez powódkę w tym zakresie potwierdzają nieprawdę. Sąd nie miał podstaw, aby podważać wiarygodność zeznań świadka S. Z., skoro to on jako poszkodowany i osoba obecna na miejscu zdarzenia oraz zgłaszająca szkodę do ubezpieczyciela, miał najlepszą i najpełniejszą wiedzę odnośnie tego, gdzie został odholowany jego pojazd po zdarzeniu. Jego zeznania w ocenie Sądu wiarygodne i obiektywne, całkowicie podważają wiarygodność dokumentów wystawionych przez powódkę i dołączonych do pozwu.

W konsekwencji powyższego należało uznać, iż powódką nie wykazała ani istnienia ani zasadności dochodzonego roszczenia z tytułu odszkodowania za koszty holowania pojazdu ZGL (...).

W ocenie Sądu zasadny okazał się również zarzut pozwanej co do nieważności dołączonych do pozwu umów cesji wierzytelności z dnia 23 listopada 2022 r. Zgodzić należy się ze strona pozwaną, że przelew wierzytelności, co do zasady jest kauzalny.

Z art. 510 § 2 k.c. wynika zasada kauzalności materialnej samoistnej umowy przelewu wierzytelności. Przepis ten przewiduje, że prawną przyczyną przelewu wierzytelności jest wykonanie istniejącego już między stronami zobowiązania ( causa solvendi), a ważność umowy przelewu zależy od istnienia tego zobowiązania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2006 r., V CSK 253/06, OSNC 2007, nr 9, poz. 141). Ważność samoistnej umowy przelewu zależy zatem od istnienia ważnego zobowiązania do zawarcia tej umowy. Należy przy tym podkreślić, że kodeks cywilny nie wprowadził wymogu wskazywania w umowie przeniesienia wierzytelności zobowiązania, w wykonaniu którego dochodzi do przelewu, co oznacza – mimo materialnej kauzalności – formalnie oderwany charakter samoistnej umowy przelewu. Cedent i cesjonariusz w ramach łączącego ich stosunku prawnego zobowiązani są uzgodnić kauzę w sposób wyraźny bądź dorozumiany, ale nie muszą jej ujawniać na zewnątrz, zwłaszcza dłużnikowi. Przypomnieć też należy, że przelew ma charakter nabycia pochodnego i nie wymaga zgody dłużnika. W sprawie o spełnienie świadczenia z tytułu wierzytelności objętej przelewem dłużnik może oczywiście stawiać zarzuty dotyczące stosunku wewnętrznego między cedentem a cesjonariuszem, w tym kwestionować istnienie i prawidłowość kauzy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 1998 r., II CKN 387/97, OSNC 1998, Nr 10, poz. 162). Brak lub wadliwość causae cessionis powoduje, że cesjonariusz nie nabywa wierzytelności. Podniesienie zarzutu braku przyczyny prawnej przelewu oznacza niewątpliwie powinność jej ujawnienia przez cesjonariusza i obarczenie dłużnika ciężarem dowodu jej nie istnienia lub braku skuteczności (art. 6 k.c.).

Kauza odzwierciedla istotę gospodarczą czynności prawnej stron. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 kwietnia 2016 r. (sygn. akt IV CSK 403/15) kodeks cywilny nie wprowadził wymogu wskazywania w umowie przeniesienia wierzytelności zobowiązania, w wykonaniu którego dochodzi do przelewu, co oznacza mimo materialnej kauzalności formalnie oderwany charakter samoistnej umowy przelewu. Cedent i cesjonariusz w ramach łączącego ich stosunku prawnego zobowiązani są uzgodnić kauzę w sposób wyraźny bądź dorozumiany, ale nie muszą jej ujawniać na zewnątrz, zwłaszcza dłużnikowi. Polskie prawo cywilne przyjęło ogólny model przenoszalności praw majątkowych, w tym wierzytelności jako podmiotowych praw względnych. Przedmiotem przelewu może być każda wierzytelność majątkowa, a zatem także wierzytelność o zapłatę odszkodowania z tytułu wydania decyzji administracyjnej niezgodnej z prawem, jak również ekspektatywa takiej wierzytelności, jeżeli można ją łatwo oznaczyć (zob. np. uchwałę Sądu Najwyższego z 7 maja 2009 r. III CZP 18/09, OSNC 2010, nr 1, poz. 11). Przedmiotem cesji może być zasadniczo także prawo do odszkodowania (wierzytelność odszkodowawcza), które stanowi zbywalne prawo majątkowe (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2013 r. I CSK 296/12). Umowa cesji, także wierzytelności odszkodowawczej, nie kreuje abstrakcyjnej wierzytelności wobec osoby trzeciej. W konsekwencji niewystarczające jest powołanie się przez nabywcę na to, iż swoje roszczenie wywodzi z umowy przelewu zawartej z osobą trzecią, która była uprawniona do dochodzenia roszczenia odszkodowawczego od dłużnika. Umowa cesji nie może prowadzić bowiem do powstania nowego, samoistnego prawa podmiotowego (co wiąże się w szczególności z niedopuszczalnością nabycia wierzytelności od osoby nieuprawnionej do rozporządzania na podstawie jawnego, pozornego stanu prawnego w przypadku nieistnienia wierzytelności), lecz jej przedmiotem jest to prawo, które przysługiwało zbywcy (cedentowi). Zgodnie z art. 516 zd. 1 k.c., zbywca wierzytelności ponosi względem nabywcy odpowiedzialność za to, że wierzytelność mu przysługuje (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 11 października 2022 r., II CSKP 158/22). Zgodnie z niedoznającą w tym przypadku wyjątków zasadą nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet cedent nie może co do zasady skutecznie przenieść na cesjonariusza wierzytelności, która mu nie przysługuje (por. jednak art. 83 k.c., zob. wyroki Sądu Najwyższego z: 3 kwietnia 2003 r., V CKN 1630/00; 12 lipca 2006 r., V CSK 187/06; 6 października 2006 r., V CSK 147/06; 3 października 2014 r., V CSK 620/13; 15 lutego 2018 r., I CSK 472/17; 26 lutego 2020 r., V CSK 449/18; z piśmiennictwa: K. Zawada, Umowa przelewu wierzytelności, Kraków 1990, s. 103 i n.).

Na gruncie badanej sprawy podkreślić należy, iż w świetle zasad ogólnych wierzytelność odszkodowawcza ex delicto powstaje z mocy ustawy wówczas, gdy spełnią się normatywne przesłanki jej ustalenia, w szczególności na gruncie art. 361 i art. 415 k.c. Tak powstałe prawo do odszkodowania może być przedmiotem dalszych dyspozycji, zasadniczo niezależnie od tego, czy i w jakim zakresie wysokość szkody może podlegać dalszym modyfikacjom i w ten sposób wpływać na treść tego prawa podmiotowego.

W badanej sprawie powódka nie wykazała, aby istniała wierzytelność będąca przedmiotem cesji dokonanej w dniu 23 listopada 2022 r., czyli wierzytelność z tytułu odszkodowania za holowanie pojazdu uszkodzonego. Jak wynika bowiem z zeznań poszkodowanego S. Z. nie było takiej sytuacji, aby w dniu 23 listopada 2022 r. była wykonana usługa holowania ze S. do P., na którą powoływała się powódką i która miała być przedmiotem przelewu wierzytelności.

Podkreślić należy, iż kauzalność przelewu jest zasadą iuris stricti i nie może być zmieniona wolą stron. Dla ważności umowy przelewu istotne jest zatem istnienie kauzy jej dokonania w postaci np. umowy sprzedaży, zamiany, darowizny. Istnienie takiej kauzy nie musi wynikać wprost z samej umowy cesji, może również wynikać z okoliczności towarzyszących jej zawarciu.Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, że ani z treści samej umowy cesji z dnia 23 listopada 2022 roku, zawartej między poszkodowanym a powódką, ani z okoliczności jej zawarcia nie wynika kauza jej dokonania. Brak jest bowiem w treści umowy jakiegokolwiek zapisu wskazującego na odpłatne nabycie wierzytelności przez powódkę, , jak również wskazującego na nabycie wierzytelności w drodze darowizny. Podkreślić także należy, że kauza zawarcia umowy cesji nie wynika również z okoliczności towarzyszących jej zawarciu. Wskazać także należy, że powód w żaden sposób nie ustosunkował się do podniesionego przez pozwanego zarzutu braku jego legitymacji czynnej i nie wskazywał na istnienie kauzy umowy cesji. W związku z tym stwierdzić należy, że umowy cesji zawarte w dniu 23 listopada 2022 roku między powódką a poszkodowanymi są nieważne jako sprzeczna z treścią art. 510 k.c. Brak jest bowiem kauzy zawarcia przedmiotowej umowy. Wobec nieważności umowy cesji powodowi nie przysługuje w niniejszym procesie legitymacja czynna do wystąpienia z roszczeniem w stosunku do pozwanego. Powód nie nabył bowiem skutecznie wierzytelności z tytułu odszkodowania za holowanie uszkodzonego pojazdu.

Dokonując ustaleń stanu faktycznego w sprawie Sąd oparł się na treści przedłożonych do akt dowodów z dokumentów, a także na zeznaniach świadków S. Z. i J. J., które Sąd ocenił jako wiarygodne. Żadna ze stron nie kwestionowała prawdziwości i wiarygodności zeznań powyższych świadków. Treść tych zeznań podważyła natomiast wiarygodność dokumentów przedłożonych przez powódkę, na których opierała wywodzone roszczenie, zarówno bowiem faktura, jak i formularz usługi pomocy drogowej, poświadczał nieprawdę w zakresie dokonania w dniu 23 listopada 2022 r. usługi holowania pojazdu poszkodowanego S. Z. ze S. do P..

Mając powyższe na uwadze, sąd oddalił powództwo.

W punkcie II sentencji wyroku rozstrzygnięto o kosztach postępowania na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w powołanym przepisie strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Pozwana wygrała proces w całości, w związku z tym powódka winna jej zwrócić poniesione przez nią koszty procesu, na które złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego w wysokości 270 zł – ustalone na podstawie § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Jednocześnie w pkt III wyroku Sąd nakazał pobrać od powódki, jako strony przegrywającej sprawę, kwotę 139,81 zł z tytułu kosztów sądowych (wynagrodzenia przyznanego świadkowi S. Z. postanowieniem z dnia 13 marca 2024 r.) w oparciu o art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

sędzia Patrycja Wojczuk